Loading ...


Người nổi tiếng
Nguyễn Khắc Phục – “Người lao lực tài hoa”
Thứ 2, 30/05/2016 - 14:46
Nhà thơ Trần Đăng Khoa viết về cái chết rất thật: "Tay chới với giữa lưng chừng trời đất/ Một cuộc đời thôi thế thế là xong". Nhà văn Nguyễn Khắc Phục đã về với Nhang Cát đất mẹ trong sự tiếc thương vô hạn của gia đình và bạn bè. Sự ra đi của ông đã khiến giới văn nghệ cảm thấy thiếu vắng hơn bao giờ hết, khi mà cùng với nhiều tên tuổi nổi tiếng khác, cánh rừng những cây cao bóng cả của văn nghệ thời chiến tranh đang dần khép lại. Nhà phê bình Ngô Thảo ngậm ngùi rằng, Nguyễn Khắc Phục chính là “người lao lực vĩ đại nhất” của thế hệ ông - “Một người lao lực tài hoa, với sức làm việc bằng cả một Sư đoàn”.

Kẻ lực điền trên cánh đồng chữ nghĩa

Có thể nói, trong hành trình 70 năm với hơn 50 năm tìm kiếm, sáng tạo, nhà văn – nhà biên kịch Nguyễn Khắc Phục đã để lại một di sản khổng lồ. Ngoài tiểu thuyết, truyện ngắn, thơ, tiểu thuyết thơ và trường ca, ông còn là tác giả của hơn 100 kịch bản sân khấu, kịch bản phim nhựa, phim truyền hình và phim tài liệu. Hàng chục cuốn tiểu thuyết với nhiều “trường thiên” đồ sộ như Học phí trả bằng máu, Bay qua cõi chết, Thành phố đứng đầu gió, Ngôi đền, Cuối xuân, Châu thổ, Con nhím điện Bàn Phủ, Những ổ gà trên thiên đường, Những vị khách đêm, Thành phố rồng… và đặc biệt là Thăng long ký - bộ trường thiên tiểu thuyết cho thấy sự thông tuệ và kiến văn sâu rộng của ông. Trước khi lâm trọng bệnh, ông còn kịp hoàn thành tiểu thuyết Hỗn độn với 500 trang, cuốn sách được phát hành khi bệnh tình của ông chuyển sang giai đoạn nghiêm trọng nhất.

 

 

Khởi đầu sự nghiệp vào năm 1969 với bài thơ Trên cửa sông và các truyện ngắn Tiếng nói của biển in trên báo Văn nghệ, Hoa cúc biển, Ngã ba vô tình, Cô kỹ sư nông hoá của tôi in trên tạp chí Văn nghệ quân đội đã định vị ông như là một trong những cây bút triển vọng xuất hiện nửa sau cuộc kháng chiến chống Mỹ. Ở giai đoạn đầu của sự nghiệp, ông thử sức mình trong lĩnh vực sân khấu với kịch bản đầu tay Người từ giã cuối cùng. Sau này, kịch bản của ông được đạo diễn, NSND Đặng Nhật Minh chuyển thể thành bộ phim truyện nhựa Những ngôi sao biển. Và kịch bản này cũng đánh dấu mối duyên đầu tiên của ông với điện ảnh – “mối tình” mà ông gắn bó bằng tài hoa và cả sự hào hoa của một kẻ sĩ đa đoan. Ngay sau ngày đất nước thống nhất, ông lập gia đình, sinh con gái đầu lòng và định cư tại Nhà Trang, nhưng lại đầu quân về Xí nghiệp phim truyện Việt Nam ở Hà Nội. Kẻ sĩ tài hoa phân thân ở hai đầu đất nước, khẳng định tên tuổi mình trong một lĩnh vực hoàn toàn mới mẻ bằng kịch bản phim truyện nhựa đầu tiên Tự thú trước bình minh.

 

 

Cảnh phim Tự thú trước bình minh

 

Với những kịch bản phim từng giành nhiều giải thưởng và để lại ấn tượng khó phai trong lòng khán giả yêu điện ảnh những năm 80 của thế kỷ XX như: Chiến trường chia nửa vầng trăng, Sơn ca trong thành phố, Tự thú trước bình minh, Nhiệm vụ hoa hồng, Học trò thủy thần, Lạc cầm thứ mười ba và đặc biệt là phim Bọn trẻ được trao Huy chương vàng cho kịch bản văn học trong Liên hoan phim quốc tế Á - Phi năm 1994, Nguyễn Khắc Phục đã khẳng định mình như là một trong số những cây bút viết kịch bản hàng đầu của điện ảnh Việt Nam. Ông còn là tác giả kịch bản của những bộ phim truyền hình dài tập đầu tiên, mở đầu cho thời kỳ hoàng phim của các series phim truyện trên sóng truyền hình như: Những nẻo đường phù sa (50 tập), Bình minh châu thổ (40 tập), Những đứa con thành phố (12 tập)… Nguyễn Khắc Phục từng thú nhận, ông “say đắm với văn chương” nhưng phải lòng nhiều lĩnh vực khác. Nhưng không như sân khấu, hội họa, điện ảnh có thể coi là mối duyên sâu nặng của ông, khi ông từng gắn bó nhiều năm với Xưởng phim truyện Việt Nam và năm 2003 chuyển về Hãng phim Hội nhà văn để rồi về hưu ở đó.

Trong lĩnh vực sân khấu, ông cũng để lại những dấu ấn khó quên với những tác phẩm sau này đề cập tới nhiều lĩnh vực, vấn đề lớn của xã hội, đất nước trong chiến tranh cũng như thời hậu chiến. Gia tài sân khấu với hơn 60 kịch bản sân khấu dày 1600 trang xuất bản năm 2003 biểu lộ rõ nhất sức làm việc phi thường và bền bỉ của ông.

Được mệnh danh là “ông vua kịch bản lễ hội văn hóa”, Nguyễn Khắc Phục là tác giả của nhiều lễ hội tầm cỡ quốc gia, trong đó có các kịch bản chính cho Đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội. Bạn bè trong giới luôn ngưỡng mộ ông, bởi “tri thức và sáng kiến quá khổ một con người” (chữ dùng của nhà văn Văn Chinh). Không ngại khai phá những đề tài “nóng”, bày tỏ chính kiến với những vấn đề xã hội, nhiều tác phẩm của ông từng tạo nên những tranh luận trái chiều.

 

 

Những năm cuối đời, Nguyễn Khắc Phục còn đam mê hội họa. Có thời gian ông gần như ở ẩn, vẽ như “lên đồng”. Tranh của ông đầy sắc thái ma mị với những ý tưởng ở tầng sâu biểu cảm, những gam màu sáng tối bộc lộ tâm thức trước thời cuộc mà ông luôn đau đáu dõi theo.  

Một trái tim nồng nhiệt

 

 

“Hào sảng, tráng chí và ngạo nghễ, ấy là Nguyễn Khắc Phục!”

 

 Không chỉ là một tài năng, một trí tuệ luôn phát sáng với khả năng lao động không mệt mỏi, Nguyễn Khắc Phục còn là một trái tim nồng nhiệt với cuộc đời. “Hào sảng, tráng chí và ngạo nghễ, ấy là Nguyễn Khắc Phục!” – nhà văn Văn Chinh nói về ông như thế. Cũng chính Văn Chinh đã nhớ về ông như là “một con người thật nhiều Phật tính. Một tuần viết xong vở kịch, nhận trăm hay dăm chục triệu rồi vứt lên một trại trẻ mồ côi kiếm sống cạnh bãi rác Diên Khánh cho một ít, để nhà cho vợ con một ít; một ít mang ra Hà Nội bia rượu với bạn bè, còn bao nhiêu hay bấy nhiêu. Thế rồi khi bạn bè, như Phạm Tiến Duật nằm liệt, Nguyễn Khắc Phục bỏ ra ròng rã ba tháng bên giường bệnh, làm tuyển, lo kiếm tiền in ra Tuyển tập Phạm Tiến Duật xong gần như chạy bộ vào 108 trao sách, Phạm Tiến Duật như vồ lấy rồi cứ giữ khư khư như thể đó là chỗ níu bám cuối cùng với dương thế”.

 Một người bạn khác nhớ về ông: “Một ông già về hưu viết văn, tháng nhận lương hai triệu rưỡi, vẫn đang phải đi thuê nhà, mỗi ngày chỉ cần 60 nghìn đồng uống bia hơi nhưng công bố sẽ đem toàn bộ nhuận bút viết kịch bản Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam khoảng hơn trăm triệu đồng đi mua đồ dùng tặng cho trẻ em dân tộc Rơ-măm ở làng Le, Kon Tum”. Không chỉ nhiều lần tặng nhuận bút kịch bản cho trẻ em nghèo, Nguyễn Khắc Phục còn là người “có thể móc tới đồng tiền lẻ cuối cùng trong túi để giúp đỡ một người bạn lâm vào hoàn cảnh khó khăn, túng quẫn hay một cụ già, một em nhỏ lang thang cơ nhỡ mà ông bất ngờ gặp trên đường phố...

 

 

Những ngày cuối đời, Nguyễn Khắc Phục viên mãn với hạnh phúc bên người vợ trẻ

và cậu con trai mà số phận tặng ông như một món quà 

 

Nguyễn Khắc Phục còn là một nhân cách hào sảng được nhiều người yêu quý, nể trọng. Một tính cách mạnh mẽ đến mức cực đoan, yêu ghét rõ ràng, không bao giờ biết nịnh nọt, luồn cúi hay chạy chọt, cơ hội. Những ngày gần cuối đời, nhà văn Nguyễn Khắc Phục tha thiết sống hơn bao giờ hết. Ông khát khao được quay về tổ ấm của mình, bên người vợ trẻ cùng cậu con trai nhỏ mà số phận đã ban tặng ông như một món quà cho những nỗ lực không mệt mỏi của ông suốt hành trình sống với một trái tim nhân hậu.

 

 

Trên giường bệnh, “người lao lực tài hoa” vẫn đau đáu với công việc

 

Trên giường bệnh, ông vẫn đau đáu với công việc, khát khao hoàn thành ba điều tâm nguyện: in và phát hành tiểu thuyết Hỗn độn, hoàn tất công trình khảo cứu Những bài học giữ nước (dự kiến gần một nghìn trang nhưng mới viết được 300 trang thì lâm bệnh) và in Toàn tập Nguyễn Khắc Phục với tiêu đề Nguyễn Khắc Phục gửi lại, gồm 5 phần: tiểu thuyết, kịch bản sân khấu, kịch bản phim truyện và phim truyện truyền hình, thơ và trường ca, truyện ngắn-tạp văn-suy ngẫm... Gia tài để lại của ông chính là một không gian nghệ thuật đầy ắp lòng nhân ái và độ lượng với con người, luôn lạc quan và đánh thức niềm vui sống.

 

Nguyễn Khắc Phục từng được trao giải thưởng về truyện ngắn của Báo Văn Nghệ 1967 và Tạp chí văn nghệ Quân đội 1969; Ông cũng được nhận nhiều giải thưởng của Hội Nhà văn, Hội Nghệ sĩ Sân khấu, Bộ Quốc phòng và các tổ chức văn học khác.

Năm 2007 ông được trao Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật, chuyên ngành sân khấu. Trong Điếu văn của Hội Nhà văn Việt Nam do nhà văn Nguyễn Trí Huân - Phó chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, Trưởng ban Lễ tang đọc tại Lễ truy điệu Nhà văn Nguyễn Khắc Phục có đoạn viết: “Năm 2007, ông được nhận Giải thưởng Nhà nước cho các tác phẩm sân khấu. Ở các thể loại khác ông cũng hoàn toàn xứng đáng được nhận giải thưởng tương tự về văn học và điện ảnh”.

 

Diên Vỹ
Lấy mã  bảo vệ mới
Tắt
Telex
Vni


Trailer phim: Liên hoan phim quốc tế Hà Nội IV

Lịch chiếu phim