Loading ...


Điện ảnh Việt Nam
Những thách đố với phim lịch sử
Thứ 4, 30/10/2013 - 22:13
Sau gần 3 năm chờ đợi, cuối cùng bộ phim truyền hình lịch sử Thái sư Trần Thủ Độ cũng được lên sóng. Vất vả tìm bối cảnh,tư liệu, đánh vật với công nghệ, kinh phí, chịu nhiều áp lực là vài trong số rất nhiều nguyên cớ khiến phim lịch sử luôn thiếu và yếu.

Xung quanh chuyện đúng hay đẹp

Với các cuộc chiến tranh liên miên, lại có quá nhiều thiên tai, lũ lụt, những hạn chế từ trong sử sách, lưu trữ nên dù thời gian chưa lâu, khoảng vài ba trăm năm nhưng các triều đại, giai đoạn, nhân vật lịch sử đã có thể là nguyên cớ bùng phát rất nhiều những tranh cãi, bất đồng khi viết sách, làm phim. Sự khe khắt của dư luận, các nhà chuyên môn, những bất đồng trong sáng tạo, hư cấu với sự thật lịch sử đã khiến nhiều cuốn sách, bộ phim vấp phải những tranh cãi không dứt. Nền điện ảnh chưa phát triển với số đầu phim ít cũng không tạo thuận lợi cho việc đa dạng các nhánh, thể tài, thể loại trong làm phim lịch sử. Ranh giới giữa hư cấu, dã sử với tôn trọng lịch sử đôi lúc bị đánh đồng, hiểu lầm dẫn tới làm khó cho các nhà làm phim.





Phim Huyền sử Thiên đô

Bầu không khí đó đã vô tình cản bước, làm đứt đoạn nhiều dự án phim lịch sử. Trong khi đó, lịch sử chiến tranh liên miên, sự phân chia đằng trong, đằng ngoài, thế vua, quyền chúa và sự hưng thịnh, tàn lụi giữa các triều đại đã có thể là nguồn chất liệu vô giá cho các nhà viết sách, làm phim. Khi động tới lĩnh vực nhậy cảm mang tên lịch sử, luôn có một cuộc đối đầu cần giải quyết giữa đúng hay đẹp. Nhiều nghệ sĩ, các nhà sử học và không ít khán giả giữ quan niệm làm phim về lịch sử phải tôn trọng sự thật, nhân vật lịch sử. Trong lý lẽ đó, yếu tố đúng luôn được đề cao. Tuy nhiên, như trên đã phân tích, dù thời gian lùi xa chưa lâu nhưng các dữ liệu từ trang phục, sử sách đã không đầy đủ khiến cho việc định nghĩa cái đúng không phải lúc nào cũng dễ. Trong khi đó, đằng sau mỗi sự kiện, giai đoạn, nhân vật lịch sử luôn có những khoảng sáng và tối, đúng và sai tùy theo góc độ, cảm nhận và sự tiếp cận của mỗi người. Khoảng sáng, tối đó là chất liệu tuyệt vời cho cái đẹp khi có thể phân tích, đi sâu vào một khía cạnh riêng biệt, đôi khi là rất con người. Tuy nhiên, việc đánh đồng nhân vật lịch sử với cái tuyệt đối, những mặt tích cực đã khiến dư luận khó chấp nhận những mặt trái, vết đen từ các nhân vật lịch sử. Điều này làm cản bước con đường đến với cái đẹp khi nhiều nhân vật bị bó khuôn trong lịch sử mà thiếu đi đời sống cá nhân với những vui buồn, hỉ nộ, ái ố làm nên nét đẹp, sự hấp dẫn của một nhân cách, một con người vĩ đại.




 

Phim Thái sư Trần Thủ Độ

Và trong khi nhiều nhà làm phim cố gắng khai thác, tìm kiếm cái đẹp cho các nhân vật lịch sử thì sự phản đối, câu nệ của phe đối lập khiến cho cuộc đối đầu giữa đúng và đẹp trở thành cuộc tranh cãi không có hồi kết.

Nhà biên kịch Đoàn Minh Tuấn từng phát biểu: “Lịch sử là điều khó nắm bắt. Cùng một sự kiện, lịch sử có thể được ghi lại ở nhiều góc độ, theo nhiều quan điểm khác nhau. Những tranh cãi chung quanh phim lịch sử thường là làm sao phim đúng lịch sử, nhưng cũng phải bảo đảm tính thẩm mỹ”.

Cùng quan niệm về đúng và đẹp, NSND, đạo diễn Nguyễn Thanh Vân kể lại một câu chuyện với chuyên gia hóa trang người Pháp, khi nhìn thấy nhân vật nữ được hóa trang theo một bức ảnh tư liệu hồi đầu thế kỷ, ông đã yêu cầu làm lại và nói: “Giữa cái đúng và cái đẹp, tôi chọn cái đẹp nhưng không được làm sai lệch lịch sử”. Và đạo diễn khẳng định: “Cá nhân tôi sẽ làm phim theo quan điểm này”.

 



Phim Khát vọng Thăng Long

Đó có thể coi là quan điểm của hầu hết các nghệ sĩ khi làm phim và chính nó đã gây ra không ít những tranh cãi, phản hồi về phim lịch sử khi cái đúng và cái đẹp không phải lúc nào cũng đứng song đôi.

 Cần làm gì để phát triển dòng phim lịch sử

Ngoài tư duy, quan niệm về phim lịch sử, yếu tố con người cũng là vấn đề được bàn tới nhiều trong việc xây dựng, phát triển dòng phim lịch sử.

Đạo diễn Minh Trí chia xẻ: “Lịch sử hơn 4.000 năm của Việt Nam không thiếu những câu chuyện hay, những số phận hấp dẫn. Vấn đề là đưa những câu chuyện đó lên màn ảnh như thế nào và vào lúc nào. Thêm vào đó, thiếu những tài năng cũng là một yếu tố khiến cho phim lịch sử khó “vào guồng”.

Bên cạnh sự nỗ lực của các nghệ sĩ, vai trò của nhà nước cũng được nhắc tới như phần không thể thiếu trong việc khôi phục, phát triển dòng phim lịch sử. Nhiều nghệ sĩ đưa ra so sánh: “Ở nhiều nước trên thế giới, chính phủ đã có chính sách hỗ trợ làm phim lịch sử và khơi dậy lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc của người dân”.

Đạo diễn Nguyễn Thanh Vân lại cho rằng, đang thiếu một nền giáo dục có khả năng tạo nên nền tảng sâu sắc về lòng yêu lịch sử nước nhà cho người xem. Vị đạo diễn này thẳng thắn: “Trẻ em bây giờ hoàn toàn đứt khúc với các giá trị lịch sử, trong khi cách tuyên truyền về lịch sử của chúng ta quá cũ thiếu hấp dẫn. Cần có những tác phẩm mới, những thay đổi”. Đạo diễn Minh Trí cũng chia sẻ: “Ý thức về lịch sử của thế hệ trẻ Việt Nam phải được xây đắp từ chính trái tim, lòng tự hào của mình. Đó mới là chìa khóa cho những vấn đề của phim lịch sử hiện nay”.

Hoàng Thị Giang
Lấy mã  bảo vệ mới
Tắt
Telex
Vni


Trailer phim: Liên hoan phim quốc tế Hà Nội IV

Lịch chiếu phim