Loading ...


Điện ảnh Việt Nam
JORIS IVENS VỚI VIỆT NAM
Thứ 4, 21/11/2018 - 08:50
Ngày 22-24/11/2018 tại Hà Nội sẽ diễn ra Hội thảo Quốc tế về nhà làm phim tài liệu người Hà Lan với chủ đề “Joris Ivens và Cuộc chiến tranh ở Việt Nam – Nhìn lại lịch sử cho một tương lai tốt đẹp hơn”, do Viện Phim Việt Nam và Viện Joris Ivens châu Âu (Hà Lan) phối hợp thực hiện. Nhân dịp này, ĐAVN trân trọng giới thiệu tới độc giả Chuyên đề Joris Ivens với Việt Nam gồm: tóm tắt về con người, sự nghiệp của Joris Ivens, Hành trình tới Việt Nam của ông, ảnh hưởng quốc tế từ những bộ phim ông làm về Việt Nam, giá trị lịch sử và nhân văn từ lý tưởng vì hòa bình của Joris Ivens…

PHẦN 1: Joris Ivens - Ông đã đến với chúng ta

 

Joris Ivens là nhà điện ảnh lớn của thế kỷ 20 chuyên về thể loại phim phóng sự - tài liệu. Ông được mệnh danh là “Người Hà Lan bay” bởi suốt cuộc đời ông chỉ đến những nơi bị áp bức trên thế giới để làm phim về phát triển xã hội và sự bất bình đẳng qua cái nhìn thiên về chính nghĩa và thấm đẫm chất thơ. Ông đã có mặt tại nhiều nơi trong các cuộc đấu tranh cách mạng ở Liên Xô, Cu Ba, Bỉ, Canada, Nhật Bản, Ba Lan, Đông Đức, Tây Đức, Italia, Mali, Chile, Indonesia, Trung Quốc và Việt Nam, và đã cống hiến trọn cuộc đời nghệ thuật và sự nghiệp chính nghĩa của mình cho hoà bình nhân loại.

Năm 1911 khi mới 13 tuổi, Joris Ivens đã quay bộ phim đầu tay Lều của người da đỏ cùng với sự giúp đỡ của người cha. Sau này, Joris Ivens dành hết cuộc đời của mình đi vòng quanh trái đất để lần lượt quay những bộ phim phóng sự nóng hổi, bênh vực cho những cuộc chiến đấu chống chủ nghĩa đế quốc, thực dân, phát xít... Joris Ivens đã thực hiện bộ phim phóng sự đặc sắc Komsomol (Bài ca của những anh hùng) tại Liên Xô năm 1932, Dimitrov cũng tại Liên Xô năm 1935, Đất nước Tây Ban Nha (1937) lên án phát xít Franco... Trong Chiến tranh thế giới thứ II (1939-1945), ông cùng với nhà điện ảnh Mỹ Lewis Mileston sang Liên Xô quay bộ phim Mặt trận Nga của chúng ta (1941). Ông cũng thực hiện nhiều bộ phim phóng sự ở Pháp, trong đó có phim Chúng ta vì hòa bình  (1952), Sông Seine gặp gỡ Paris (1958).

 

 

Nhà làm phim Joris Ivens

 

Năm 1958, Joris Ivens được mời sang Trung Quốc giảng dạy tại Học viện Điện ảnh Bắc Kinh. Một năm sau, Cuba được giải phóng, Chủ tịch Fidel Castro đã mời Joris Ivens sang giảng dạy tại Học viện Điện ảnh Cuba. Ở đây ông quay bộ phim Vũ khí của quần chúng và đặc biệt bộ phim hài Thư gửi Charlie Chaplin  cùng năm 1961.

Ngoài ra, Joris Ivens còn quay nhiều phim phóng sự tại Bỉ, Canada, Mỹ, Nhật Bản, Ba Lan, Đông Đức, Tây Đức, Italia, Mali, Chile, Indonesia...

Hai mươi năm sau khi đoạt giải thưởng quốc tế Hòa Bình Lênin năm 1968 khi đang làm phim Vĩ tuyến 17- Chiến tranh nhân dân tại Việt Nam, đạo diễn Joris Ivens cũng thành công khi quay ở Trung Quốc bộ phim Một câu chuyện về gió vào năm 1988. Đây là phim ký sự, trong đó chính đạo diễn Joris Ivens với mái tóc bạc phơ ở tuổi 91 đã xuất hiện trong phim một lần cuối cùng trước khi ông qua đời năm 1989.

Sau khi qua đời năm 1989, cả thế giới và châu Âu đã vinh danh ông bằng việc thành lập tổ chức The European Foundation Joris Ivens (Tổ chức Joris Ivens châu Âu) tại Tp.Nijmegen, quê hương ông. Năm 2010, một bức tượng Ivens của nhà điêu khắc Bryan McCormack được dựng lên tại Parc de Saint-Cloud ở Paris.

Trong suốt cuộc đời làm phim, ông để lại cho thế hệ sau này hơn 50 bộ phim ông đã từng làm tại châu Âu, châu Á, Mỹ, châu Mỹ La tinh, châu Phi và Australia. Tất cả các bộ phim đều làm về các phong trào đấu tranh vì hòa bình trên thế giới.

 

 

Joris Ivens và Bác Hồ năm 1965 tại Phủ Chủ Tịch

 

Hành trình đến Việt Nam

 

Năm 1955, khi biết Roman Carmen - đạo diễn phim tài liệu nổi tiếng của Liên Xô cũ - chuẩn bị sang Việt Nam để thực hiện những thước phim về đất nước xa xôi miền viễn đông, một  đồng nghiệp của ông thuộc đất nước phương Tây đã hỏi thăm khá kỹ lưỡng và tỏ rõ sự quan tâm tới đất nước xa xôi ấy, câu chuyện đã được Roman Carmen nhắc đến trong phần đầu cuốn Hồi ký Ánh sáng nơi rừng sâu.  (NXB Công an Nhân dân, năm 2015). Vị đồng nghiệp ấy chỉ hơn một thập niên sau đã có mặt trên hầu hết các điểm nóng của đất nước xa xôi đó để đem đến cho công luận toàn cầu những câu chuyện thực tế về một dân tộc.

Trước khi đến Việt Nam, Joris Ivens đã làm việc khá lâu ở Trung Quốc. Thông qua nhà lãnh đạo Trung Quốc Chu Ân Lai, năm 1965 Joris Ivens liên hệ được với Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ngay lập tức ông được mời sang Việt Nam để đưa tin về cuộc chiến tranh phi nghĩa mà Mỹ đang tiến hành ở Việt Nam.

Trong chuyến thăm lần đầu tháng 6 năm 1965, ông đã được gặp, nói chuyện với Chủ tịch Hồ Chí Minh và Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Xưởng Phim Thời sự Tài liệu Hà Nội là nơi được Bác Hồ chỉ định phối hợp cùng Joris Ivens để quay bộ phim Bầu trời, Mặt đất tại Hà Nội và Thanh Hoá.

 Tháng 6 năm 1966, ông đến Việt Nam lần thứ hai để thực hiện bộ phim Việt Nam xa xôi cùng với sự cộng tác của 5 đạo diễn quốc tế khác. Bộ phim nói về những cuộc biểu tình trên thế giới nhằm phản đối cuộc chiến tranh mà Mỹ đang tiến hành tại Việt Nam, về tình đoàn kết quốc tế dành cho nhân dân Việt Nam trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.

 

 

Đài tưởng niệm Joris Ivens ở Nijmegen với hình ảnh ống kính máy quay phim
 
 
Lần thứ 3 Ivens đến Việt Nam vào tháng 2 năm 1967. Đây là chuyến đi đặc biệt ý nghĩa, khi ông được gặp Bác Hồ lần thứ 2, và quay bộ phim Vĩ tuyến 17 Chiến tranh nhân dân tại Vĩnh Linh, Quảng Trị. Xung quanh bộ phim này là cả một kho tàng chuyện kể mà có lẽ người Việt Nam chưa từng được biết đến, bởi những ảnh hưởng của bộ phim đối với thắng lợi trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, bởi tính lịch sử và nhân văn sâu sắc mà một nhà làm phim phương Tây dành cho Việt Nam.

 

Phần 2: Những bộ phim về Việt Nam của Joris Ivens và sự cộng tác của các đồng nghiệp Việt Nam

                   (Còn tiếp)

 


 

Hoàng Mai
Lấy mã  bảo vệ mới
Tắt
Telex
Vni


Trailer phim: Liên hoan phim quốc tế Hà Nội IV

Lịch chiếu phim